በሶማሌ ክልል በሚፈጸሙ የሰብአዊ መብት ጥቃቶች ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እጃቸው አለበት – ሂዩማን ራይስት ዎች

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

አለማቀፉ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅት ሂውማን ራይትስ ዎች በሶማሊያ ክልል ውስጥ ስለ ሚፈጸሙ የሰብአዊ መብት ጥቃቶች ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እጃቸው እንደሚገኝበት አስታውቋል።

ድርጂቱ ዛሬ ለቃሊቲ ፕሬስ በላከው መግለጫ የማረሚያ ቤት ሀላፊዎች እና የጸጥታ ሀይሎች በማሰቃያነት በሚታወቀው እና የኦጋዴን እስር ቤት በመባል በሚጠራው እስር ቤት ዉስጥ ዜጎች በዘፈቀደ ለዓመታት በማሰር ስቃይ እና ድብደባ ተፈጽመውባቸዋል ብሏል።

አድሱ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ በተፈጸሙት ዘግናኝ ጥሰቶች ላይ ምርመራ እንዲጀመር በአስቸኳይ ትዕዛዝ መስጠትና የክልሉ የጸጥታ አካላት እና የመንግስት አመራሮችን ተጠያቂ ማድረግ አለባቸው ሲልም ያትታል።

ድርጅቱ “ልክ እንደ ሞቱት ነን” በሚል ርዕስ ባወጣው ባለ 88 ገጽ ሪፖርት፦  በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልላዊ መንግስት በኦጋዴን እስር ቤት የሚፈጸም ማሰቃየት እና ሌሎች የሰብአዊ መብት ጥሰቶች” ዘግናኝ እና ያልተቋረጠ ሰቆቃ፣ ድብደባ፣ ማዋረድ፣ በቂ ያልሆነ የህክምና አገልግሎት፣ በቂ ያልሆነ የቤተሰብ እና የጠበቃ ጉብኝት ይባስ ብሎም አንዳንዴ በቂ ምግብ አለማግኘት በእስር ቤት መፈጸሙን ያትታል። በመብት ጥሰት የታወቁት የሶማሌ ልዩ ፖሊስ እና የማረሚያ ቤቱ የጸጥታ ሀይሎች ይህንን ሰቆቃ እንደ ፈጸሙ ተነግሯል። የሶማሌ ልዩ ፖሊስ ተጠያቂነቱ ለክልሉ ፕሬዚዳንት ለሆኑት አብዲ ኢለይ በመባል ለሚጠሩት ለአቶ አብዲ ሞሃመድ ኦመር ነው። አብዛኛዎቹ ዕስረኞች የተያዙት ከታገደው የኦጋዴን ነጻ ኣውጭ ግምባር ጋር ግንኙነት አላችሁ ተብለው ነው። ከታሰሩ በኋላም ብዙዎቹ ክስ አይመሰረትባቸዉም፣ ለፍርድም  አይቀርቡም።

“አዲሱ የሀገሪቱ ጠቅላይ ምንስተር ዶ/ር አብይ አህመድ የመንግስት የጸጥታ ሀይሎች በዜጎች ላይ ሰቆቃ መፈጸመቸዉን ቢያምኑም ሀገሪቱ ዉስጥ የተንሰራፋዉን የጸጥታ ሀይሎች ዜጎች ላይ የሚያደርሱትን ጥቃት ለማስቆም እና ተጠያቂነትን ማስፈን እስከሁን አልቻሉም” ብለዋል በህዩማን ራይትስ ዎች የአፍሪካ ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ፌሊክስ ሆርን። አክለዉም “በኦጋዴን እስር ቤት ያለው አሰቃቂ ሁኔታ፣ የክልሉ ፕሬዝዳንት፣ ከፍተኛ የሶማሌ ክልል ባላስልጣናት እንድሁም የሶማሌ ልዩ ፖሊስ ድርጊቶች አፋጣኝ እና ግልጽ ምርመራ ይሻል”  ብለዋል።

አዲሱ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስተር  ሰኔ 18 ፓርላማ ፊት ቀርበው የመንግስት የጸጥታ ሀይሎች ዜጎች ላይ ሰቆቃ ሲፈጽሙ እንደነበር እስካሁን ከሚታወቀው የመንግስት የክህደት አካሄድ ወጣ ብለው አምነዋል። በኦጋዴን እሰር ቤት ስለሚፈጸመው ግፍ እና በመላው ሀገሪቱ ስፈጻም ለነበረው ግፍ ዙሪያ ተጠያቂነት ስለማስፈን እንዲሁም ግፍ ለተፈጸመባቸው ፍትህ ስለመስጠት ግን አንዳችም ነገር አላሉም።

ሂዩማን ራይትስ ዎች የመንግስት የጸጥታ ሀይሎችን እና የመንግስት ከፍተኛ ባላስልጣናትን እንዲሁም 70 የቀድሞ እስረኞችን ቃለ-መጠይቅ አድርገዋል።  ከ2011 – 2018 መጀመሪያ በኦጋዴን እስር ቤት ዉስጥ የተመዘገቡትን ግፎችን እንደ ግበኣት ተጠቅመዋል።

“ሶስት ዓመት ሙሉ ብቻዬን በጨለማ እስር ቤት ዉስጥ ነበር ያሰሩኝ” ሲሉ ተናግረዋል አንድ የቀድሞ እስረኛ።  “ማታ ማታ ብቻ ሊያሰቃዩኝ ወደ ሆነ ቦታ ይወስዱኝ ነበር። የእስር ቤቱ ሀላፊዎች ብዙ ግፍ ፈጽመውብኛል። በገመድ ወጥረው በማሰር ብልቴን አኮላሽተዋል። በሚጥሚጣ የተሞላ ላስቲክ ዉስጥ አናቴን አስገብተው አቃጥለውኛል። መጮህ እንኳን እንዳልችል አፌ ውስጥ ጨርቅ ይጠቀጥቁ ነበር።”

በመለው እስረኞች ፊት ልብሳቸዉን አስወልቀው እርቃናቸውን እንደ ደበደቧቸው እና ይህንንም የሚያደርጉት በእስረኞች ፊት ለማዋረድ እና ሁሉም እስረኞች እንዲፈሩ ለማድረግ ነበር።” ብለዋል ቃለ-መጠይቅ ያደረግናቸው የቀድሞ እስረኞች።

“አንድ ቀን ሁሉም እስረኞች ፊትለፊት ራቁቴን መሬት ላይ ካስተኙኝ በኃላ ጭቃ ዉስጥ እያገለባበጡ  በዱላ ደበደቡኝ” ያለው ምንም ክስ ሳይመስረትበት ለ5 ዓመት የታሰረው የ40 ዓመቱ ሆዳን ነው። “አንድ ጊዜ ደግሞ አንድ ትልቅ ሽማግሌ ሴት ልጁ ፊት ራቁቱን እንዲቆም አድርገዉት ነበር። ይህ ሁሉ መላው እስረኞች እንዲያዩት ተደርጎ ሲፈጸም በጣም ያሳፍራል”

እስረኞቹ እንደተናገሩት የማረሚያ ቤቱ ከፍተኛ ሀላፊዎች እና የልዩ ፖሊስ ከፊተኛ አመራሮች በእስር ቤት ዉስጥ የሚፈጸሙትን የማሰቃየት፣ እስረኞችን መድፈር እና ምግብ መከልከል በማዘዝ ብቻ ሳይሆን ራሳቸውም በአከል ተገኝተው ሲፈጽሙ ነበር። በእስረኞች በተጨናነቀው እስር ቤት ዉስጥ የእስር ቤቱ አለቆችም መረጃን በድብደባ ይወስዱ እና ለከፍተኛ ሀላፊዎች ያስታላልፉ ነበር። ከዝያ እስረኞችን ለሌላ ቅጣት ይመለምሉ ነበር።

አሳሳቢ የሆነው የእስረኞች መጨናነቅ፣ በእስር ቤት ዉስጥ የሚፈጸሙት ማሰቃየት ፣ የወረርሽን በሽታ ክስተት፣ እጅግ ከፍተኛ የምግብ እና የዉሃ እጥረት እንዲሁም የጤና አገልግሎት እና የንጽህና እጦት ብዙ እስረኞችን ለሞት ዳርጓል።

በኦጋዴን እስር ቤት ዉስጥ ብዙ ልጆች ተወልደዋል። አንዳንዶቹ በእስር ቤት ዉስጥ ሴቶች በሚደፈሩበት ወቅት የተጸነሱ ናቸው። ብዙ እናቶች ያለምንም የጤና እርዳታ እና ያለምንም ዉሃ እዝያው እስር ቤት ዉስጥ መውለዳቸዉን ተናግረዋል።

ቃላ-መጠይቅ የደረግናቸው ሁሉም የቀድሞ እስረኞች ፍርድ ቤት ተወስደው እንደማያዉቁ እና ምንም አይነት ክስ እንዳልተመሰረተባቸው ተናግረዋል። ሂዩማን ራይትስ ዎች ያነጋገራቸው የቀድሞ ዳኞች ምንም አይነት መረጃ ያልተገኛባቸው እና አንድ ጊዜ እንኳ አይተዋቸው የማያዉቁ እስረኞች ላይ ፍርድ እንዲያስተላልፉ ከፍተኛ የሶማሌ ክልል ባላስልጣናት ጫና ያዳርጉ እንደ ነበር ገልጸዋል።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ሰራዊት በ2007/2008 የኦጋዴን ነጻ አዉጪ ግምባር ላይ በወሰዱበት ወቅት በዘፈቀደ ግድያን፣ ማሰቃየትን፣ መድፈርን ጨምሮ ሌሎች የጦር ወንጀሎችን እና የሰው ዘር ላይ ወንጀል ፈጽመው ነበር። ከዝያ በኃላ የተቋቋመው የሶማሌ ልዩ ፖሊስም በሶማሌ ክልል ዉስጥ በተደጋገሚ ተመሳሳይ ወንጀሎችን በመፈጸም የጅምላ ቅጣቱን አስቀጥለው ነበር። የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ ከ2006 ዓ.ም ጀምሮ ወደ ኦሮሚያ ክልል ዉስጥ ዘልቆ በመግባት በመቶዎች የሚቆጠሩ ዜጎችን ገድለዋል። አንድ ሚሊዮን ዜጎችንም ከቄያቸው አፈናቅለዋል።

የፌዴራሉ መንግስት የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስን በእጅጉ ማደስ ወይንም ሙሉ በሙሉ መበተን  እና ከፍተኛ አምራሮቹን ተጠያቂ መድረግ እንዳለበት ብለዋል ሂዩማን ራይትስ ዎች አሳስቧል።

ኢትዮጵያ ዉስጥ የሚፈጸመው ድብደባ እና ስቃይ እጅግ አሳሰቢ ነው። ለሂዩማን ራይትስ ዎች በመደበኛ ሁኔታ እየደረሰው ያለው ሪፖርት  በመላው ሀገሪቱ ዉስጥ መረጃ በማሰቃያት እንደሚወሰድ ያመለክታል። የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን ከ2002 ዓ.ም ጀምሮ የኦጋዴን እስር ቤት ላይ ብዙ ክትትል አድርገዋል። ነገር ግን የክትትሉ ሪፖርት ለህዝብ እስካሁን በይፋ አልተገለጸም። የሚፈጸሙትን ግፎች በተመለከተ የእርምት እርምጃዎችም ተወስደው ከሆነም ምን አይነት እርምጃ እንደተወሰደ አልተገለጸም።

የቆሰሉ እስረኞች፣ ህጻናት እና እርጉዝ ሴቶች ከኮሚሽኑ ጉብኝት አስቀድመው ወይ በድብቅ ቤት ይታሰራሉ አልያም ደግሞ ከማረሚያ ቤቱ ዉጭ እንዲቆዩ ይደረጋሉ ብለዋል የቀድሞ እስረኞች። ሌሎቹ ደግሞ ለኮሚሽኑ ምን አይነት መልስ መመለስ እንዳላባቸው ትዕዛዝ ይሰጠን ነበር ብለዋል። እስር ቤቱ ዉስጥ ያለዉን ሁኔታ ለኮሚሽኑ በግልጽ የተናጉሩት እስረኞች ሰቅጣጭ የበቀል እርምጃ ይጠብቃቸዋል ብለዋል።

የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስተር በኦጋዴን እስር ቤት የተፈጸሙትን ሰቆቃ የሚያጣራ እና በሁሉም የስልጣን እርከን ላይ የሚገኙ ሀላፊዎች በእስር ቤቱ ዉስጥ ላደረሱት ግፍ የወንጀል ምርመራ እንዲደረግባቸው የፌዴራል ኮሚሽን ማቋቋም አለባቸው። ይሄው ኮሚሽን አሁን በኦጋዴን እስር ላይ የሚገኙትን እስረኞች ጉዳይ በመገምገም እንዲፈቱ ወይንም በተጨባጭ መስረጃ የተደገፈ ክስ እንዲመሰረትባቸው ሁኔታዎችን ማመቻቸት አለባቸው።

“በኦጋዴን እስር ቤት እየተፈጸመ ያላ ማሰቃየት እና ግፍ ከሚነገረው በላይ ነው” ብለዋል ሆርን። ዶር አብይ ማሰቃያትን በግልጽ ማውገዛቸውን መቀጠል አለባቸው። በኦጋዴን እስር ቤት ላይ እርምጃ በመዉሰድ ይሄን ሰቆቃ ለማስቆም ያለቸዉን ቁርጠኝነት ማሳየት አለባቸው።

Share.

About Author

Leave A Reply