fbpx

ጥቂት እውነቶች ስለ ራያ – በሪሁን መኮንን

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

እንደዜጋ በሰላም፣ በነጻነትና በፍትህ አንድነታችን ተጠብቆ እንድንኖር ከተፈለገ በአገር ደረጃ በህዝብ የተመረጠና ተጠያቂ የሆነ መንግስትና ዴሞክራሲያ ስርዓት መስፈን አለበት ብየ አስባለሁ፡፡ በዚህ ምክንያት አካባቢን ወይንም ብሄርና ዘርን መሰረት ያደረገ የፖለቲካ እንቅስቃሴም ሆነ የነጻነት ትግል ደጋፊ አይደለሁም፡፡

ነገር ግን ሰሞኑን በራያ አካቢቢ ስላለው ችግር የተወሰኑ እውነቶችን እነሆ፤

ቀደም ባለው ጊዜ ራያና ቆቦ በመባል የሚታወቀው ሰፊ አውራጃ በወሎ ክፍለሃገር ውስጥ የተከለለ ነበር፡፡ ራያና አዘቦ ደግሞ በትግራይ፡፡ በነዚህ ሁለት አውራጃዎች የሚኖሩ ህዝቦች ናቸው ራዮች፡፡ ከኦሮሞ፣ ከአማራ፣ ከትግራይ፣ ከአፋርና በአካባቢው ይኖር ከነበሩ ነባር ማህበረሰቦች የተቀየጠ ደማቅና ልዩ ወግና ባህል ያላቸው ህዝቦች ናቸው፡፡ አካባቢው እጅግ ለምና ለእርሻ አመቺ በመሆኑ አልፎ አልፎ ከሚከሰተው ድርቅ በስተቀር በከፍተኛ ሁኔታ ምርታማ ነው፡፡ ቀደም ሲል ወደ ኤርትራና ወደ ሰሜኑ የአገሪቱ ክፍሎች እህል ከሚጫንባው አካባቢዎች ዋነኛው ነበር፡፡

አካባቢውን ህወሃት ከደርግ የተረከበው በ1981 መጨረሻ አካባቢ ነው፡፡ በኋላ ክልሎች ሲመሰረቱ የትግራይ ክልል ከአላ ውሃ ጀምሮ ሊሆን ነው የሚል ወሬ በሰፊው ይሰራጭ ነበር፡፡ አላ ውሃ ወልዲያን አለፍ ብሎ ያለ ወንዝ ነው፡፡ በርካታ ሰዎች ይህንን ሃሳብ አደባባይ በመውጣት ይቃወሙት ነበር፡፡ በጣም ገራገር የሚመስሉን የህወሃት ተጋዮችም ሰልፈኞች ላይ እያነጣጠሩ በመተኮስ ለመጀመሪያ ጊዜ እውነተኛ ማንነታቸውን አሳዩ፡፡ በተለይ በቆቦ ከተማ በርካታ ወጣቶች መቁሰላቸውና የሞቱም እንደነበሩ አስታውሳለሁ፡፡

በመጨረሻም ከቆቦ አለፍ ብሎ የምትገኘውን የዋጃ ከተማን ጨምሮ በርካታ በራያና ቆቦ ስር የነበሩ አካባቢዎች በትግራይ ክልል ደቡባዊ ዞን ስር እንዲጠቃለሉ ሆኗል፡፡ በተለይ በአላማጣ ወረዳ ያሉ በርካታ አካባቢዎች የሚኖሩ የማህበረሰብ ክፍሎች ሙሉ በሙሉ አማርኛ ተናሪዎች ናቸው፡፡ የትኞቹ ብሎ የሚጠይቅ ካለም ዋጃ፣ ጥሙጋ፣ ጃሮታ፣ በደና ለኮ፣ ኩቢደርባ፣ ሰሌን ውሃ፣ ጉባ ጋላ፣ አዲስ ቅኝ፣ ቡታና መርፈታ፣ ወዘተ ሙሉ ለሙሉ በሚባል ሁኔታ አማርኛ ተናሪዎች ናቸው፡፡ የትግርኛ ተናጋሪው ቁጥር ምናልባት ወለጋ ወይም ጎጃም እንድምታገኘው ነው፡፡

የአስተዳደራዊ በደልና የመልካም አስተዳደር እጦት በሁሉም አካባቢዎች ያሉ ናችው ብለን ብናልፈው እንኳ የአካባቢው ማህበረሰብ በቋንቋው የመገልገል መብት ሊነፈገው አይገባም፡፡ ልጆቹም በቋንቋቸው የመማር እድል መብት ብቻ ሳይሆን የወደፊት እጣ ፋንታቸውን የሚወስን ነው፡፡ለረጂም ጊዜ በአከባቢው የሚነሳው ጥያቄ ይህ ነበር፡፡ ነገር ግን ህወሃት የህዝብን ጥያቄ ለማፈን የሚደረገው ግድያ፣ አፈናና እስር የአካቢውን ህዝብ ይበልጥ የሚያስቆጣና የሚያሳዝን ሆነና ጥያቄው ከዛም ከፍ የሚል እንዲሆን አድርጎታል፡፡
በአማራ ክልል የሚገኙ የኦሮሞ ማህበረሰብ በራሳቸው የሚተዳደሩ፣በራሳቸው ቋንቋ በኦሮምኛ የሚገለገሉ ፣ ልጆቻቸውም በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው በኦሮምኛ የሚማሩ መሆናቸውን ልብ ይሏል፡፡

የፌዴራልም ሆነ የክልሉ መንግስት ለዚህ ችግር አስቸኳይ መፍትሄ ካልተሰጡት በቋፍ ላይ ላለው የኢትዮጵያ ፖለቲካ ሌላ ራስ ምታት መሆኑም አይቀርም፡፡ ዳንኤል ብርሃነን የመሳሳለችሁ የትግራይ አክቲቪስቶች ደግሞ በጉዳዩ ላይ አሁን የያዛችሁት አቋምና አካሄድ በፖለቲካ አጣብቂጥ ውስጥ ላለው ህወሃት የሚጠቅም አይደለምና እንደገና አስቡበት፡፡

Loading...
Share.

About Author

Leave A Reply